Sosyal medya kullanımına ilişkin endişe ve kısıtlamalar

www.doctors.net.uk web sitesinde yer alan habere göre, Stanford Üniversitesi Tıp Fakültesi Psikiyatri ve Bağımlılık Tıbbı Direktörü Profesör Anna Lembke, sosyal medyanın özellikle gençler için son derece bağımlılık yapıcı olabileceği konusunda uyarıda bulunuyor. Lembke, doktorların sosyal medyanın zararları hakkında bilmesi gerekenleri ve bu konuda yaratabilecekleri farkı paylaşıyor.

Profesör Anna Lembke, sosyal medyanın aşırı kullanımının yol açtığı zararlar konusundaki uluslararası tartışmaların ön saflarında yer alıyor. Sosyal medyanın etkilerine ilişkin endişeler giderek artıyor. Lembke yakın zamanda ABD'de genç bir kadının, çocukluk döneminde gelişen sosyal medya bağımlılığı nedeniyle Instagram, Facebook, WhatsApp ve YouTube'un sahibi olan Meta şirketine karşı açtığı davada ifade verdi.

18 Temmuz 2026 tarihli Reuters haberinde ise sosyal medya kullanımına karşı getirilen veya getirilmesi planlanan kısıtlamalara yer veriliyor. Habere göre öne çıkan düzenlemeler şunlardır:

1. Avustralya’nın Öncü Rolü

• Avustralya; 16 yaşın altındaki çocukların TikTok, YouTube, Instagram ve Facebook gibi platformlara erişimini tamamen yasaklayarak bu alanda dünyada bir ilke imza atmıştır.

• Kurallara uymayan sosyal medya şirketlerine 49,5 milyon Avustralya dolarına (yaklaşık 34 milyon dolar) varan ağır para cezaları öngörülmektedir.

2. Avrupa Ülkelerindeki Son Durum

• İngiltere: Avustralya modeline benzer bir sosyal medya yasağını ve 16 yaş altı için yapay zekâ sohbet robotlarına yönelik kısıtlamaları değerlendirmektedir.

• Fransa: 15 yaş altındaki çocukların sosyal medyaya erişimini yasaklayan yasa tasarısını meclisten geçirmiştir.

• Danimarka ve Norveç: Danimarka 15 yaş altı için yasak hazırlığındayken (ebeveyn istisnasıyla), Norveç de yaş sınırını 15'e yükseltmeyi ve yaş doğrulama sorumluluğunu teknoloji şirketlerine yüklemeyi hedeflemektedir.

• Yunanistan ve Avusturya: Avusturya 14 yaş altı için yasak tasarısı hazırlarken Yunanistan, 2027 itibarıyla 15 yaş altı yasağını hayata geçireceğini duyurmuştur.

• Almanya ve İtalya: Ebeveyn rızasına dayalı yaş kısıtlamaları uygulamaktadır (13-16 yaş arası için).

3. Asya ve Latin Amerika’daki Kısıtlamalar

• Çin: Cihaz ve uygulama düzeyinde ekran süresini yaşa göre sınırlandıran "Küçükler Modu" (Minor Mode) sistemini uygulamaktadır.

• Hindistan: Karnataka eyaleti, 16 yaş altına sosyal medya yasağı getiren ilk eyalet olmuştur.

• Endonezya: 16 yaş altındaki çocukların yüksek riskli sosyal medya hesaplarını kademeli olarak kapatmaktadır.

• Brezilya: 16 yaş altı hesapların vasilere bağlanmasını zorunlu kılan ve "sonsuz kaydırma" (infinite scroll) gibi bağımlılık yapıcı özellikleri yasaklayan dijital yasayı yürürlüğe sokmuştur.

4. Temel Gerekçeler: Bu düzenlemelerin arkasındaki ana nedenler olarak çocuklarda görülen ruh sağlığı sorunları, siber zorbalık, uyku bozuklukları ve sosyal medya platformlarının kullanıcıları ekranda tutmak için uyguladığı "bağımlılık yapıcı" algoritmalar gösterilmektedir.